چگونه ISBN (شابک) برای کتاب دریافت کنیم؟

چرا ISBN یا شابک برای کتاب مهم است؟

اگر قصد چاپ کتاب دارید، چه برای انتشار عمومی و چه حتی برای چاپ محدود یا شخصی، یکی از اولین سوال‌هایی که با آن روبه‌رو می‌شوید این است:
«آیا کتاب من نیاز به شابک دارد؟»

پاسخ کوتاه این است: بله، اگر می‌خواهید کتاب‌تان هویت رسمی داشته باشد.
شابک یا ISBN مثل شناسنامه کتاب عمل می‌کند؛ بدون آن، کتاب شما در سیستم‌های رسمی نشر، کتابخانه‌ها، فروشگاه‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی ثبت نمی‌شود.

در این مقاله از چاپ آبان به‌صورت کامل و مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم:

• ISBN چیست و چه کاربردی دارد

• چه کتاب‌هایی نیاز به شابک دارند

• مراحل دریافت شابک در ایران

• تفاوت شابک در چاپ دیجیتال، چاپ افست کتاب و چاپ کتاب تک نسخه

• نکات مهم و اشتباهات رایج نویسندگان

ISBN یا شابک چیست؟ (تعریف ساده و کاربردی)

ISBN مخفف International Standard Book Number است که در فارسی به آن شابک گفته می‌شود.
این کد یک شماره ۱۳ رقمی منحصربه‌فرد است که به هر عنوان کتاب اختصاص داده می‌شود.

شابک چه اطلاعاتی را مشخص می‌کند؟

هر شابک شامل اطلاعات زیر است:

• کشور یا منطقه نشر

• ناشر

• عنوان و نوع کتاب

• نسخه خاص (مثلاً چاپ اول، چاپ دوم، الکترونیکی، چاپی و …)

نکته مهم:
هر فرمت متفاوت از یک کتاب، شابک جداگانه دارد.
مثلاً:

• نسخه چاپی

• نسخه دیجیتال (PDF یا EPUB)

• نسخه صوتی

• 

چه کتاب‌هایی نیاز به دریافت ISBN دارند؟

تقریباً همه کتاب‌هایی که قرار است چاپ شوند، به شابک نیاز دارند، از جمله:

• کتاب‌های عمومی و دانشگاهی

• کتاب‌های شعر، داستان و رمان

• کتاب‌های آموزشی

• کتاب‌های سفارشی و سازمانی

• کتاب‌هایی که با چاپ کتاب دیجیتال یا چاپ افست کتاب منتشر می‌شوند

آیا چاپ کتاب تک نسخه هم به شابک نیاز دارد؟

اگر کتاب صرفاً برای مصرف شخصی باشد (مثلاً یادگاری خانوادگی)، الزام قانونی ندارد؛
اما اگر بخواهید کتاب:

• ثبت رسمی شود

• در کتابخانه ملی بماند

• بعدها تجدید چاپ شود

دریافت شابک کاملاً توصیه می‌شود، حتی برای چاپ کتاب تک نسخه.

شابک را چه نهادی در ایران صادر می‌کند؟

در ایران، مرجع رسمی صدور شابک:
خانه کتاب و ادبیات ایران
وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

ناشران و مؤلفان از طریق سامانه این نهاد می‌توانند برای دریافت ISBN اقدام کنند, در چاپ آبان تمامی مراحل توسط تیم ما انجام می شود.

مراحل دریافت ISBN (شابک) برای کتاب – قدم‌به‌قدم

مرحله اول: مشخص شدن وضعیت ناشر یا مؤلف

در این مرحله باید مشخص شود:

• کتاب با مجوز ناشر چاپ می‌شود

• یا مؤلف به‌صورت شخصی اقدام می‌کند

📌 نکته مهم:
اگر کتاب را از طریق مجموعه‌ای مثل چاپ آبان منتشر می‌کنید، فرآیند شابک توسط چاپ آبان برای شما انجام می‌شود.

مرحله دوم: آماده بودن اطلاعات کتاب

برای دریافت شابک، اطلاعات زیر لازم است:

• عنوان کامل کتاب

• نام مؤلف یا مؤلفان

• زبان کتاب

• موضوع کتاب

• نوع چاپ (چاپی یا دیجیتال)

• قطع کتاب (رقعی، وزیری و …)

این اطلاعات باید نهایی باشند؛ تغییر عنوان بعد از دریافت شابک باعث باطل شدن آن می‌شود.

مرحله سوم: ثبت درخواست در سامانه شابک

ناشر یا نماینده او وارد سامانه مربوطه شده و اطلاعات کتاب را ثبت می‌کند.
پس از بررسی:

• یک شماره ISBN اختصاص داده می‌شود

• این شماره در شناسنامه کتاب درج می‌شود

⏱️ زمان معمول صدور شابک:
از چند ساعت تا چند روز کاری (بسته به حجم درخواست‌ها)

شابک در چاپ دیجیتال و چاپ افست چه تفاوتی دارد؟

از نظر ساختار، هیچ تفاوتی ندارد؛
اما از نظر کاربرد:

در چاپ دیجیتال کتاب

• مناسب تیراژ پایین

• امکان چاپ سریع

• حتی برای چاپ محدود هم شابک توصیه می‌شود

در چاپ افست کتاب

• معمولاً تیراژ بالا

• الزام رسمی برای شابک وجود دارد

• بدون شابک، امکان پخش رسمی تقریباً صفر است

• 

آیا هر چاپ جدید نیاز به شابک جدید دارد؟

بله، در موارد زیر باید شابک جدید دریافت شود:

• تغییر محتوا

• تغییر فرمت (مثلاً چاپی به دیجیتال)

• تغییر ناشر

• تغییر اساسی در عنوان

اما اگر فقط:

• تعداد چاپ تغییر کند

• یا قیمت پشت جلد عوض شود

نیازی به شابک جدید نیست.

اشتباهات رایج نویسندگان در دریافت ISBN

خیلی از نویسنده‌ها ناخواسته این اشتباهات را مرتکب می‌شوند:

• گرفتن شابک قبل از نهایی شدن عنوان

• استفاده از شابک یک کتاب برای نسخه دیگر

• چاپ کتاب بدون شابک و تلاش برای ثبت بعدی

• تصور اینکه شابک جایگزین مجوز ارشاد است (که نیست)

شابک فقط شناسه کتاب است، نه مجوز چاپ.

نقش چاپ آبان در دریافت شابک و چاپ کتاب

در مجموعه چاپ آبان، فرآیند دریافت شابک برای نویسندگان ساده شده است.
چه قصد چاپ کتاب دیجیتال داشته باشید، چه چاپ افست کتاب یا حتی چاپ کتاب تک نسخه، مشاوره و اجرای مراحل اداری می‌تواند توسط تیم چاپ آبان انجام شود.

این یعنی:

• حذف دردسرهای اداری

• جلوگیری از اشتباهات حقوقی

• صرفه‌جویی در زمان و هزینه

  جمع‌بندی 

  دریافت ISBN یا شابک یکی از مهم‌ترین مراحل قبل از چاپ کتاب است.
  فرقی نمی‌کند قصد چاپ در تیراژ بالا دارید یا چاپ دیجیتال یا حتی چاپ کتاب تک نسخه؛
  شابک، هویت رسمی کتاب شماست و بدون آن، مسیر حرفه‌ای نشر کامل نمی‌شود.

  اگر می‌خواهید این مسیر را سریع، درست و بدون دردسر طی کنید، استفاده از تجربه مجموعه‌هایی مثل چاپ آبان می‌تواند بهترین تصمیم باشد.